Lampowy wzmacniacz gitarowy
|
|
Układ przedstawia lampowy przedwzmacniacz gitarowy, jest to proste w budowie
urządzenie przeznaczone nawet dla osób które nie miały styczności z układami
lampowymi. Wzmacniacz ten posiada wspaniałe czyste brzmienie, nadaje się do gitary
elektroakustycznej oraz elektrycznej, do jego budowy można użyć dowolnej lampy
audio. Dzięki wstępowi każdy elektronik może śmiało wkroczyć w świat świecących
buteleczek.
|
|
Oznaczenie lampy składa się z grupy liter: pierwsza określa rodzaj żarzenia,
druga zastosowane elementy. Po nich następuje liczba określająca kolejność serii
danego typu lampy.
Np:
|
| oznaczenia: |
typ: |
| A |
Dioda |
| B |
Duodioda |
| C |
Trioda |
| D |
Trioda głośnikowa |
| F |
Pentoda w.cz |
| L |
Pentoda głośnikowa |
| oznaczenie żarzenia | wartość | rodzaj |
| A | 4V | prąd zmienny |
| B | 180mA | prąd stały |
| C | 200mA | prąd stały i zmienny |
| D | 1,2V bat. | prąd stały |
| E | 6,3V | prąd stały i zmienny |
| K | 2V bat. | prąd stały |
| U | 100mA | prąd stały i zmienny |
| V | 50mA | prąd stały i zmienny |
| P | 300mA | prąd stały i zmienny |
|
Uwaga !!!
Należy zwrócić uwagę na wyprowadzenie grzejników w lampie, zdarza się że przy
oznaczeniu E napięcie żarzenia wynosi 12,6 V gdyż żarniki połączone są w szereg.
|
|
We wzmacniaczach gitarowych najczęściej stosowanym elementem wzmacniającym jest trioda,
przedstawia ją rysunek :
|
|
Jeśli nie posiadasz lampy z takim elementem możesz wykorzystać inny element
wzmacniający łącząc go w tzw. układ triodowy. Schemat połączeń elektrod w zależności
od typu elementu przedstawiają rysunki. Najczęściej oporność rezystora wynosi 100k.
|
Zasilanie części lampowej
|
|
Zasilacz składa się z dwóch części - wysokonapięciowej (napięcie anodowe) oraz
niskonapięciowej (napięcie żarzenia). Wysokie napięcie (~ 230V) wyprowadzone
z transformatora prostowane jest przez mostek M1, następnie filtrowane przez
szereg filtrów RC, zbudowanych na elementach R1 - R3, C1 - C3 .
Napięcie żarzenia po wyprostowaniu i odfiltrowaniu na kondensatorze C5 jest
stabilizowane przez układ LM317. Za pomocą R5 możliwe jest dopasowanie wartości
napięcia żarzenia do stosowanej przez nas lampy.
|
|
Schemat zasilacza nie wymaga opisu, zamiast C1, C2 można zastosować baterie
kondensatorów o danej pojemności. Wartość napięcia a przez to parametry elementów
należy dobrać na podst. żądanej mocy wyjściowej wzmacniacza (patrz nota katalogowa
układu TDA7294).
|
|
|
|
Sygnał z gitary przechodzi przez dzielnik rezystorowy R1 - R2 po czym trafia na
siatkę pierwszej triody. Rezystory R4, R9 ustalają punkt pracy lamp. R3, C3 oraz
R8, R7, C6 biorą udział w polaryzacji siatki z tzw. "automatycznym minusem",
rezystory mają zasadniczy wpływ na wzmocnienie i poziom zniekształceń, kondensatory
ustalają szerokość pasma oraz wzmocnienie. Kondensator C10 stanowi filtr
międzystopniowy, C8, C9 zmniejszają prawdopodobieństwo wzbudzenia się wzmacniacza,
Elementy P1-P3, R5, C2-C4 tworzą układ regulacji barwy. P4 ustala poziom
napięcia sterującego siatkę V2. C7 tworzy filtr wyjściowy do końcówki mocy.
Przedwzmacniacz podłączamy do końcówki mocy przez dzielnik napięcia lub stosując
tzw. wtórnik katodowy. Ze względu na to że układ przeznaczony jest dla
początkujących zastosowałem najprostszy sposób ograniczenia sygnału, bardziej
zaawansowani czytelnicy poradzą sobie sami. W przedwzmacniaczu można zastosować
inne lampy bez przeróbki układu, wykorzystując układy triodowe przedstawione we
wstępie. Ja przeprowadziłem próby z lampami PCF82 (lampy ze starych telewizorów),
oraz z radzieckimi tetrodami (niestety nazwy nie podam bo były zdrapane z lampy,
dały one najlepsze rezultaty). Stosowanie układów triodowych bez przeróbki układu
jest dobrze działającą "protezą", bardziej zaawansowani czytelnicy mogą przestawić
punkty pracy własnych lamp aby układ działał idealnie (moje doświadczenie wskazuje
że nie jest to konieczne).
|
|
|
|
Przedwzmacniacz został podłączony do końcówki mocy opartej na układzie TDA7294 firmy
Philips. Układ wzmacniacza końcowego został kupiony jako zestaw do samodzielnego
montażu(kit AVT2153), można też go złożyć samodzielnie na podstawie noty aplikacyjnej układu.
|
|
|
|
Napięcie zasilania grzejników koniecznie musi być stabilizowane, w przypadku
pojawiania się zakłóceń, lampę należy zaekranować np. siatką metalową połączoną z
masą układu. Obudowa powinna być metalowa lub drewniana ostatecznie plastikowa,
w przypadku stosowania obudowy nie przewodzącej, zalecam pomalowanie wnętrza
grafitem (dostępny w postaci farby w aerozolu) i połączenie z masą.
Ze względu na występowanie różnicy potencjałów pomiędzy ziemią a masą układu
konieczne jest zasilanie 3 przewodowe przewód ochronny podłączamy do masy, w ten
sposób zostają wyeliminowane stuki podczas dotykania strun w gitarze. W przypadku
stosowania dwóch transformatorów zasilających zalecam poeksperymentowanie ich
wzajemnego ustawienia, wbrew pozorom ma to zasadniczy wpływ na brumy w układzie.
Pracująca lampa wydziela znaczne ilości ciepła, obudowa musi umożliwiać jego
odprowadzenie. Najlepszym rozwiązaniem jest zastosowanie wymuszonego przepływu
powietrza przez umieszczenie wentylatora komputerowego pracującego przy niższym od
znamionowego napięciu zasilania, umożliwia to układ :
|
|
|
|
Rezystor służy do ograniczenia obrotów, należy go dobrać doświadczalnie, w przypadku
dużej wartości tego rezystora może okazać się że silnik nie rusza po włączeniu
zasilania, aby temu zapobiec włączamy do układu kondensator, który powoduje
chwilowe zwarcie rezystora przy włączaniu zasilania (C ~ 10...100uF). Przedwzmacniacz
należy zaekranować np. kawałkiem blachy od strony druku lub elementów. Aby uniknąć
"szarpania głośnikiem" w chwili włączania zasilania można zastosować odcięcie
napięcia anodowego do czasu rozgrzania lampy , może być to zewnętrzny przełącznik
lub układ czasowy. W przypadku stosowania TDA7294 zabezpieczenie powinno również
wyciszać ten układ. Wzmacniacz podłączamy do kolumny gitarowej lub głośnika
szerokopasmowego, układ można wpiąć do istniejącego wzmacniacza gitarowego
rozszerzając jego parametry . Ja wzmacniacz ten podłączam do głośnika
Blue Marwel 3.2 ohm ze wzmacniacza f-my PEAVEY.
Życzę udanych eksperymentów i miłego grania na samodzielnie zbudowanym lampowym
wzmacniaczu gitarowym.
|
Linki tematyczne
